Brussel erkent cruciale energiefout na decennia van beleid
De voorzitter van de Europese Commissie waarschuwt voor een energiecrisis die Europa zelf heeft veroorzaakt. Ursula von der Leyen noemt de Europese afkeer van kernenergie nu openlijk een strategische misrekening. Haar nieuwe plan moet de schade herstellen door moderne nucleaire technologie nieuw leven in te blazen.
Het ambitieuze initiatief richt zich vooral op kleine modulaire reactoren, een nieuwe generatie kerncentrales die flexibeler en veiliger zouden zijn. Europa reserveert 200 miljoen euro om particuliere investeerders te verleiden, waarbij een deel van het geld komt uit inkomsten van CO₂-emissiehandel. De aankondiging stuitte meteen op verzet van Duitse groene politici, die kernenergie als achterhaald beschouwen.
Van dominante energiebron naar marginale rol
De cijfers spreken boekdelen over Europa’s energetische koerswijziging. In 1990 leverde kernenergie nog een derde van alle Europese elektriciteit, terwijl dat aandeel nu is gekrompen tot minder dan 15 procent. Von der Leyen benadrukt dat deze verschuiving Europa kwetsbaar heeft gemaakt voor energieschaarste en prijsschokken.
Het continent beschikt immers niet over grote eigen voorraden olie of gas. Het afscheid nemen van een stabiele energiebron met lage uitstoot beschouwt zij als een fundamentele vergissing. “Europa heeft zich afgekeerd van een betrouwbare en betaalbare vorm van schone elektriciteit, en dat was strategisch gezien de verkeerde keuze”, aldus de commissievoorzitter.
Haar ambitie reikt verder dan alleen bijsturen. Europa moet volgens haar uitgroeien tot wereldleider in kernenergie van de volgende generatie en actief meeprofiteren van de mondiale heropleving van deze technologie. Daarbij gaat het om de complete infrastructuur: van brandstofproductie tot opleiding van specialisten en betrouwbare toeleveringsketens.
Kleine reactoren als Europese troefkaart
De Europese Commissie presenteerde een strategie voor kleine modulaire reactoren die een centrale plek moet krijgen in de energiepolitiek van de komende jaren. Von der Leyen stelt een duidelijke deadline: deze technologie moet begin jaren 2030 operationeel zijn in Europa. De verwachting is dat compacte reactoren samen met conventionele kerncentrales zorgen voor flexibele, veilige en efficiënte energievoorziening.
Deze aanpak zou stabiliteit moeten brengen op momenten dat wind- en zonne-energie tekort schieten. Om de ontwikkeling te versnellen, wil Brussel regelgeving harmoniseren binnen de Europese Unie en een bedrijfsmodel creëren dat steunt op grensoverschrijdende samenwerking. Het basisprincipe is helder: veilige technologie moet overal in Europa toepasbaar zijn.
Groenen vrezen nieuwe afhankelijkheid van grootmachten
Niet iedereen binnen Europa omarmt deze nucleaire renaissance. De Duitse groene politicus Michael Kellner hekelt de plannen om kernenergie te versterken. Duitse kerncentrales produceerden volgens hem altijd al een bescheiden deel van de totale elektriciteit, en hun sluiting kon probleemloos worden opgevangen door hernieuwbare bronnen.
Kellner wijst ook op praktische bezwaren. Franse reactoren hebben enorme hoeveelheden koelwater nodig en moeten in warme zomers regelmatig worden stilgelegd vanwege temperatuurproblemen. Dit maakt kernenergie minder betrouwbaar dan voorstanders beweren.
Zijn grootste zorg is echter geopolitiek van aard. Het leveren van nucleaire brandstof ligt in handen van enkele machtige landen, wat Europa in een nieuwe afhankelijkheid kan duwen. “De brandstofstaven komen ofwel van Trump, ofwel van Poetin”, waarschuwt Kellner met een sneer naar mogelijke leveranciers. Deze uitspraak illustreert de vrees voor energiepolitieke kwetsbaarheid.
Duitsland houdt vast aan koerswijziging
Bondskanselier Friedrich Merz geeft toe dat het verlaten van kernenergie achteraf bezien een fout kan zijn geweest, maar benadrukt dat ombuigen niet meer mogelijk is. Duitsland zet volledig in op uitbreiding van elektriciteitsnetwerken, gas-investeringen en hernieuwbare energie om stabiele stroomvoorziening te garanderen ondanks wisselende opbrengsten van zon en wind.
Elders in de Europese Unie denkt men er anders over. Italië overweegt kernenergie opnieuw te omarmen, terwijl België besloot twee reactoren langer in bedrijf te houden. Frankrijk, van oudsher een nucleaire grootmacht, beschouwt kernenergie als onmisbaar voor datacentra en de groei van kunstmatige intelligentie.
Deze verdeeldheid toont aan dat Europa worstelt met een essentiële vraag: hoe kunnen we veilige, stabiele en betaalbare energie garanderen voor de economie van morgen?
