Baanbrekende primeur: kunstmatige intelligentie draait nu echt in de ruimte
De race om het heelal heeft zojuist een verbluffende wending genomen. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis functioneert een volwaardig grootschalig taalmodel daadwerkelijk in een baan om de aarde. China heeft deze historische mijlpaal bereikt met Qwen-3, ontwikkeld door Alibaba Cloud, dat nu operationeel is in het ruimte-rekencentrum van Adaspace (ook bekend als ADA Space of GuoXing Aerospace).
Dit is geen experimentele demonstratie meer. Het systeem verwerkt nu echte vragen van gebruikers op aarde, analyseert ze boven onze hoofden en stuurt binnen twee minuten bruikbare antwoorden terug.
Hoe werkt deze revolutionaire technologie precies?
Wang Yabo, vicevoorzitter van Adaspace, onthulde op een conferentie op 27 januari dat Qwen-3 sinds november 2025 succesvol inference-opdrachten uitvoert vanuit de ruimte. Vragen vertrekken vanaf aarde, worden verwerkt door satellieten in een baan en keren terug als complete antwoorden.
De lancering vond plaats op 14 mei 2025 vanaf het ruimtevaartcentrum Jiuquan. Een Long March 2D-raket bracht twaalf satellieten van de Xingshidai-serie in een baan, die samen de eerste fase vormen van Adaspace’s “Star-Compute Project”.
Indrukwekkende rekenkracht boven onze hoofden
Elke satelliet beschikt over krachtige AI-versnellers met een capaciteit van ongeveer 744 TOPS (biljoen bewerkingen per seconde). Het volledige netwerk bereikt gezamenlijk ongeveer 5 POPS. Deze enorme rekenkracht stelt het systeem in staat grote modellen rechtstreeks in de ruimte te draaien, gebruikmakend van laserverbindingen tussen satellieten en gedistribueerde berekeningen.
En dit is slechts het begin. Adaspace heeft ambitieuze plannen om tegen 2035 een netwerk van 2.800 satellieten op te zetten – een heus datacenter in de ruimte dat honderden miljoenen AI-agenten zou kunnen bedienen. Denk aan autonome robots, drones en zelfrijdende voertuigen die in realtime worden ondersteund.
Amerika versus China: wie wint de ruimte-AI-race?
Chinese media presenteren dit als een “wereldkampioenschap” op het gebied van schaalgrootte. Het twaalfkoppige Chinese satellietsysteem staat tegenover één enkele satelliet van de Amerikaanse startup Starcloud, uitgerust met een NVIDIA H100-chip en gelanceerd in november 2025.
De Starcloud H100 levert echter ongeveer 2.000 TOPS – meer dan drie Chinese satellieten samen. In oktober 2026 plant het bedrijf bovendien een lancering met NVIDIA Blackwell-chips, wat de prestaties nog verder zou verhogen.
Verschillende strategieën, één doel
De Verenigde Staten zetten in op kwaliteit en energie-efficiëntie met meerdere initiatieven:
- SpaceX werkt aan het upgraden van Starlink V3-satellieten tot AI-rekenknooppunten in een baan
- Google ontwikkelt “SunCatcher”-projecten gebaseerd op TPU-technologie
- China steunt daarentegen op massale overheidssteun – CASC (China Aerospace Science and Technology Corporation) belooft tegen 2030 ruimtedatacentra met een capaciteit in de gigawatt-klasse
Waarom überhaupt rekenkracht de ruimte in sturen?
Datacentra in een baan om de aarde lossen het grootste probleem van kunstmatige intelligentie op: energie en koeling. De voordelen zijn aanzienlijk:
- Zonne-energie is in de ruimte vijf keer efficiënter dan op aarde door constante zonnestraling zonder atmosferische interferentie
- De extreme kou van de ruimte maakt goedkope, bijna gratis koeling van chips mogelijk
- De exploitatiekosten kunnen uiteindelijk 10 keer lager liggen dan die van aardse datacentra
Maar er zijn ook serieuze uitdagingen
De obstakels zijn niet gering. Kosmische straling vermindert de prestaties van chips met 20 tot 30 procent en vereist kostbare beschermingsmaatregelen. Reparaties zijn praktisch onmogelijk – defecte satellieten moeten worden vervangen, wat het risico op ruimtepuin vergroot.
Daarnaast beperkt communicatievertraging bepaalde realtime-toepassingen, zoals autonoom rijden of hoogfrequente handelsplatforms.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Deze technologie kan de toegang tot kunstmatige intelligentie radicaal veranderen. Toepassingen variëren van realtime monitoring voor landbouw, klimaatobservatie en militaire doeleinden tot gedecentraliseerde netwerken van AI-agenten.
Als EU-lid volgt Nederland deze ontwikkelingen via ESA en NAVO nauwlettend. AI in de ruimte dreigt een nieuwe geopolitieke factor te worden die de machtsverhoudingen kan verschuiven.
Op dit moment leidt China in schaalgrootte, terwijl de VS voorop lopen in technologische capaciteit. Maar één ding is kristalhelder: kunstmatige intelligentie beperkt zich niet langer tot de aarde. Het zweeft letterlijk boven onze hoofden en wacht op de volgende evolutionaire stap.
De komende jaren zullen uitwijzen hoe snel deze satellietnetten onderdeel worden van ons dagelijks leven. De wedloop is begonnen – en de ruimte is het nieuwe strijdtoneel geworden.
